Υπάρχουν χωριά στην Κεφαλονιά που τα γνωρίζεις από τη θάλασσα. Άλλα από μια πλατεία ή μια διάσημη παραλία. Τα Βαλσαμάτα τα γνωρίζεις αλλιώς. Τα γνωρίζεις μέσα από την ενδοχώρα, από τη διαδρομή που ανεβαίνει προς τα Ομαλά, από το άνοιγμα της κοιλάδας και από εκείνη την αίσθηση ότι εδώ η Κεφαλονιά αλλάζει πρόσωπο. Η θάλασσα μένει πιο μακριά, ο αέρας γίνεται πιο δροσερός και το τοπίο αποκτά έναν πιο γήινο, πιο σταθερό χαρακτήρα. Το χωριό βρίσκεται στο οροπέδιο των Ομαλών, στους πρόποδες του Αίνου, σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρων και σε απόσταση περίπου 11 χιλιομέτρων από το Αργοστόλι.
Η πρώτη εντύπωση από τα Βαλσαμάτα δεν στηρίζεται σε τουριστική ένταση. Στηρίζεται στην αίσθηση του τόπου. Εδώ όλα μοιάζουν πιο ανοιχτά και πιο ήρεμα. Η κοιλάδα των Ομαλών απλώνεται γύρω από το χωριό και ο Αίνος υψώνεται πίσω του, δίνοντας στην περιοχή εκείνη την ιδιαίτερη ισορροπία ανάμεσα σε βουνό, καλλιέργεια και κατοίκηση. Τα Βαλσαμάτα περιγράφονται ως το μεγαλύτερο χωριό της κοιλάδας των Ομαλών, κάτι που εξηγεί και τον ρόλο τους μέσα στην περιοχή. Δεν είναι ένας μικρός περαστικός οικισμός. Είναι ένας βασικός τόπος της ενδοχώρας, με δικό του βάρος μέσα στη γεωγραφία της Κεφαλονιάς.
Αυτό όμως που δίνει στα Βαλσαμάτα πραγματικά ξεχωριστή θέση στο νησί είναι η γειτνίασή τους με τη Μονή του Αγίου Γερασίμου, τον σημαντικότερο ίσως προσκυνηματικό τόπο της Κεφαλονιάς. Το μοναστήρι βρίσκεται πολύ κοντά στο χωριό, στους πρόποδες του Αίνου, και συνδέει άμεσα την περιοχή με τον πολιούχο του νησιού. Για τον επισκέπτη, αυτό αλλάζει τελείως το βάρος του τόπου. Τα Βαλσαμάτα δεν είναι μόνο ένα χωριό της ενδοχώρας. Είναι μέρος μιας περιοχής που για τους Κεφαλονίτες έχει βαθιά θρησκευτική και συμβολική σημασία. Ακόμα κι αν κάποιος δεν προσεγγίσει το μέρος προσκυνηματικά, δύσκολα μένει ανεπηρέαστος από το κλίμα που δημιουργεί αυτή η εγγύτητα.
Κι ύστερα είναι η ίδια η αίσθηση των Ομαλών. Η περιοχή γύρω από τα Βαλσαμάτα δεν μοιάζει με τα παραθαλάσσια χωριά της νότιας ή της ανατολικής Κεφαλονιάς. Είναι πιο εσωτερική, πιο γήινη, πιο δεμένη με τη γη και τον κύκλο της καλλιέργειας. Δεν χρειάζεται να υπάρχει κάποιο “μεγάλο θέαμα” για να αποκτήσει αξία. Η αξία βρίσκεται στον τρόπο που στέκεται το χωριό μέσα στο τοπίο. Στους αμπελώνες και στις καλλιεργημένες εκτάσεις της κοιλάδας, στην παρουσία του βουνού, στην αίσθηση ότι εδώ η ζωή ακολουθεί έναν πιο σταθερό και λιγότερο βιαστικό ρυθμό. Αυτή η εικόνα δεν είναι μυθοπλασία. Βγαίνει καθαρά από τη γεωγραφική θέση του χωριού και από τον χαρακτήρα της περιοχής των Ομαλών.
Τα Βαλσαμάτα έχουν και το δικό τους ιστορικό βάθος. Όπως πολλά χωριά της Κεφαλονιάς, βρέθηκαν μέσα στη μεγάλη τομή που έφεραν οι καταστροφικοί σεισμοί του 1953, οι οποίοι άλλαξαν οριστικά την εικόνα του νησιού. Η αναφορά αυτή έχει σημασία, γιατί βοηθά να καταλάβει κανείς ότι η σημερινή μορφή των χωριών της Κεφαλονιάς δεν είναι ποτέ μόνο αισθητικό θέμα. Είναι αποτέλεσμα αντοχής, επανεκκίνησης και συνέχειας. Στα Βαλσαμάτα αυτή η συνέχεια είναι ορατή και μέσα από το γεγονός ότι το χωριό παραμένει ζωντανό και κατοικημένο, με πληθυσμό που στις δημόσιες καταγραφές φτάνει τους 763 κατοίκους στην απογραφή του 2011.
Αν προσπαθήσεις να εξηγήσεις γιατί αξίζει να γνωρίσει κανείς τα Βαλσαμάτα, η απάντηση δεν βρίσκεται σε μία μόνο εικόνα. Δεν είναι απλώς το χωριό δίπλα στον Άγιο Γεράσιμο. Δεν είναι μόνο το χωριό των Ομαλών. Δεν είναι μόνο ένα σημείο κοντά στον Αίνο. Είναι όλα αυτά μαζί. Και αυτή ακριβώς η ένωση είναι που του δίνει δύναμη. Για κάποιον που έρχεται πρώτη φορά στην Κεφαλονιά, τα Βαλσαμάτα προσφέρουν μια πολύ ουσιαστική εμπειρία της ενδοχώρας του νησιού. Όχι της επιφανειακής Κεφαλονιάς, αλλά της πιο βαθιάς, της πιο σταθερής, της πιο γειωμένης. Εκείνης που συνδέει το βουνό, τη γη, την πίστη και το χωριό σε ένα ενιαίο τοπίο. Αυτή η τελευταία εκτίμηση είναι συμπέρασμα από τη γεωγραφική θέση, την εγγύτητα στο μοναστήρι και τον χαρακτήρα της κοιλάδας των Ομαλών.
Προσθέστε μια κριτική